بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی، بررسی مناطق مناسب در ایران و جهان1404
در دنیای امروز که انرژیهای تجدیدپذیر نقش کلیدی در پایداری محیط زیست و تأمین انرژی ایفا میکنند، انتخاب بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی یکی از مهمترین مراحل در توسعه پروژههای خورشیدی است. بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی باید با معیارهای فنی، اقتصادی، زیستمحیطی و جغرافیایی همخوانی داشته باشد تا حداکثر بازدهی و حداقل هزینه را به همراه آورد.
این مقاله به بررسی جامع معیارهای تعیین بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی در ایران و جهان میپردازد و با تمرکز بر عوامل کلیدی مانند تابش خورشیدی، شرایط زمین، دسترسی به زیرساختها و مسائل زیستمحیطی، اطلاعات کاربردی و مفید ارائه میدهدکه میتواند تفاوت چشمگیری در تولید انرژی، بازگشت سرمایه و پایداری پروژه ایجاد کند.
بر اساس دادههای هواشناسی، نقشههای تابش و مطالعات امکانسنجی بهترین مکان تعیین میشود. در ایران، با پتانسیل بالای خورشیدی، مناطق کویری و نیمهکویری اغلب بهعنوان بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی شناخته میشوند.
در جهان نیز، صحراها و مناطق خشک با تابش بالا اولویت دارند. در ادامه، به جزئیات این معیارها و مناطق برتر پرداخته میشود.
معیارهای کلیدی در تعیین بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی
تعیین بهترین مکان نیازمند ارزیابی دقیق چندین عامل است. این معیارها بر اساس استانداردهای بینالمللی مانند گزارشهای بانک جهانی و سازمان انرژیهای تجدیدپذیر (IRENA) تعریف میشوند.
۱. شدت تابش خورشیدی و ساعات آفتابی
مهمترین عامل، میزان تابش خورشیدی (Global Horizontal Irradiation – GHI) است که به کیلوواتساعت بر متر مربع در روز اندازهگیری میشود. بهترین سایت های حورشیدی مناطقی با تابش بالای ۵ کیلوواتساعت بر متر مربع و بیش از ۲۸۰ روز آفتابی در سال هستند.
در جهان، صحرای آتاکاما در شیلی با بیش از ۷ کیلوواتساعت، یکی از بهترین مناطق برای احداث نیروگاه خورشیدی است. در ایران، مناطق مرکزی و جنوبی مانند سمنان، یزد، کرمان و فارس با تابش ۵.۵ تا ۶ کیلوواتساعت، ایدهآل هستند.
۲. شرایط توپوگرافی و زمین
بهترین سایت های حورشیدی باید زمین مسطح با شیب کمتر از ۳-۵ درجه، بدون سایهانداز طبیعی (کوه، درخت) و دور از مناطق زلزلهخیز یا سیلگیر باشد. مساحت مورد نیاز برای هر مگاوات حدود ۱-۲ هکتار است.
در جهان، دشتهای وسیع صحرای گوبی در چین نمونهای موفق است. در ایران، کویرهای مرکزی مانند دشت کویر یا لوت، به دلیل زمین صاف و وسیع، بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی محسوب میشوند.
۳. دما و شرایط جوی
دمای بالا بازدهی پنلها را کاهش میدهد (ضریب دمایی حدود -۰.۴%/°C). بهترین سایت های نیروگاه خورشیدی مناطقی با دمای متوسط و رطوبت پایین هستند. گردوغبار و بارش زیاد نیز مشکلساز است. در جهان، مناطق خشک مانند صحرای موهاوی آمریکا مناسب هستند. در ایران، استانهای کویری با رطوبت کم و گردوغبار کنترلشده، اولویت دارند.
۴. دسترسی به زیرساختها
نزدیکی به خطوط انتقال برق، جادهها و شهرها هزینهها را کاهش میدهد.سایت های انتخابی باید کمتر از ۱۰-۲۰ کیلومتر از پست برق فاصله داشته باشد. در جهان، پروژههای نزدیک به شبکه مانند Benban در مصر موفق بودهاند. در ایران، نزدیکی به شبکه سراسری در استانهای مرکزی عامل کلیدی است.
۵. مسائل زیستمحیطی و اجتماعی
نیروگاه های خورشیدی باید دور از مناطق حفاظتشده، مهاجرت پرندگان و زمینهای کشاورزی باشد. تأثیر بر جوامع محلی نیز مهم است. در جهان، پروژههای صحرایی مانند Noor در مراکش این معیارها را رعایت کردهاند. در ایران، مناطق غیرمسکونی کویری اولویت دارند.
این معیارها، بر اساس مطالعات سازمانهایی مانند DLR آلمان و نقشههای Global Solar Atlas، تعیین بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی را ممکن میسازند.
بهترین مکان برای احداث نیروگاه خورشیدی در جهان
در جهان، بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی مناطقی با تابش بسیار بالا هستند. صحرای آتاکاما در شیلی با بیش از ۷ کیلوواتساعت تابش روزانه، میزبان بزرگترین پروژهها است. صحرای گوبی در چین و موهاوی در آمریکا نیز از بهترین مناطق محسوب میشوند.
پروژه Benban در مصر با ۱.۸ گیگاوات، نمونه موفق در آفریقا است. در استرالیا، دشتهای وسیع برای پروژههای چندگیگاواتی مناسب هستند. این مناطق با زمین ارزان، تابش بالا و سیاستهای حمایتی،در مقیاس بزرگ هستند.
در آسیا، صحرای تار در هند و مناطق خشک عربستان سعودی اولویت دارند، در جهان اغلب در کمربند خورشیدی (بین مدارهای ۳۵ درجه شمالی و جنوبی) قرار دارد.
بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی در ایران
ایران با بیش از ۳۰۰ روز آفتابی و تابش متوسط ۴.۵-۵.۵ کیلوواتساعت، یکی از بهترین کشورها برای انرژی خورشیدی است. بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی در ایران استانهای کویری مرکزی و جنوبی هستند:
- یزد، کرمان، فارس: با تابش بالای ۵.۵ کیلوواتساعت، زمین مسطح و دسترسی خوب.
- خراسان جنوبی، سیستان و بلوچستان: تابش بسیار بالا و زمین وسیع.
- اصفهان، سمنان: ترکیب تابش خوب و نزدیکی به صنایع.
استانهای شمالی به دلیل ابر و رطوبت کمتر مناسب هستند، اما ارتفاعات سردسیر مانند چهارمحال و بختیاری نیز پتانسیل دارند.
در سال ۱۴۰۴، پروژههای بزرگ در این مناطق مانند فولاد مبارکه در اصفهان، این موضوع را اثبات کردهاند.
سوالات متداول (FAQ) درباره بهترین مکان برای احداث نیروگاه خورشیدی
۱. مهمترین معیار بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی چیست؟
شدت تابش خورشیدی و ساعات آفتابی.
۲. بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی در ایران کدام استانها هستند؟
سمنان، یزد، کرمان، فارس، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان.
۳. آیا مناطق شمالی ایران احداث نیروگاه خورشیدی مناسب هستند؟
بله با وجود میانگین تابش بالا ایران نسبت به سایر کشورهای جهان
۴. بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی در جهان کجاست؟
صحرای آتاکاما شیلی و گوبی چین.
۵. شیب زمین برای احداث نیروگاه خورشیدی چقدر باید باشد؟
کمتر از ۳-۵ درجه.
۶. فاصله از شبکه برای احداث نیروگاه خورشیدی چقدر مهم است؟
بسیار، نزدیک بودن به شبکه برق مزیت حساب میشود.
7. گردوغبار چگونه بر بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی تأثیر میگذارد؟
مناطق با گردوغبار کم اولویت دارند.
نتیجهگیری: انتخاب هوشمند بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی
بهترین مکان احداث نیروگاه خورشیدی با ارزیابی دقیق معیارهای تابش، زمین، آب و هوا و زیرساختها تعیین میشود. در جهان، صحراهای خشک و در ایران، استانهای کویری مرکزی و جنوبی اولویت دارند.
این انتخاب، بازدهی، سودآوری و پایداری پروژه را تضمین میکند. برای مشاوره در تعیین و انتخاب بهترین سایت برای احداث نیروگاه خورشیدی با کارشناسان شرکت ره آورد آرا نیرو تماس بگیرید. آینده انرژی پاک از مکان مناسب آغاز میشود.
