انواع تابلو برق صنعتی: راهنمای کامل 2026
انواع تابلو برق یکی از مهمترین جستجوها در حوزه تجهیزات الکتریکی است، به ویژه وقتی صحبت از تابلو برق صنعتی میشود. تابلوهای برق صنعتی به دلیل تحمل بار بالا، شرایط سخت محیطی و نیاز به کنترل دقیق، تفاوتهای زیادی با انواع خانگی دارند. در این مقاله جامع، به بررسی کامل انواع تابلو برق، تمرکز ویژه روی تابلو برق صنعتی، کاربردها، اجزا و نکات انتخاب میپردازیم تا بهترین انتخاب را برای پروژه خود داشته باشید.
تابلو برق چیست و چرا در صنعت اهمیت دارد؟
تابلو برق محفظهای استاندارد است که تجهیزات الکتریکی را در خود جای میدهد و وظایف توزیع، کنترل، حفاظت و نظارت را بر عهده دارد. در محیطهای صنعتی، تابلو برق صنعتی نقش حیاتی دارد زیرا:
- با بارهای سنگین (موتورها، پمپها، خطوط تولید) کار میکند.
- در برابر گردوغبار، رطوبت، لرزش و دمای بالا مقاوم است.
- امکان کنترل هوشمند و اتوماسیون را فراهم میکند.
استانداردهای IEC 61439 و درجه حفاظت IP تعیینکننده کیفیت انواع تابلو برق هستند.
طبقهبندی انواع تابلو برق بر اساس ولتاژ
۱. تابلو برق فشار ضعیف (LV)
پرکاربردترین نوع در تابلو برق صنعتی کوچک و متوسط. ولتاژ کمتر از ۱۰۰۰ ولت. مناسب برای کارخانجات، کارگاهها و ساختمانهای تجاری.
۲. تابلو برق فشار متوسط (MV)
رایج در صنایع بزرگ مانند فولاد، پتروشیمی و معادن. ولتاژ ۱ تا ۳۶ کیلوولت. انواع Metal Clad و GIS از محبوبترین تابلو برق صنعتی در این دسته هستند.
۳. تابلو برق فشار قوی (HV)
برای پستهای انتقال برق و صنایع خیلی بزرگ.
انواع تابلو برق صنعتی بر اساس کاربرد
- تابلو اصلی توزیع (MDB): ورودی اصلی برق کارخانه.
- تابلو مرکز کنترل موتور (MCC): کنترل چندین موتور صنعتی – پرکاربردترین نوع تابلو برق صنعتی.
- تابلو بانک خازنی: اصلاح ضریب توان و کاهش هزینه برق صنایع.
- تابلو ATS: انتقال خودکار به دیزل ژنراتور.
- تابلو PLC و اتوماسیون: کنترل هوشمند خطوط تولید.
جدول مقایسه انواع تابلو برق صنعتی
| نوع تابلو برق | ولتاژ کاری | کاربرد اصلی | ساختار رایج | مزایا اصلی | معایب احتمالی |
|---|---|---|---|---|---|
| تابلو فشار ضعیف (LV) | کمتر از ۱۰۰۰ ولت | توزیع روشنایی و موتورهای کوچک | ایستاده/دیواری | هزینه پایین، نصب آسان | تحمل بار محدود |
| تابلو فشار متوسط (MV) | ۱-۳۶ کیلوولت | پستهای صنعتی و کارخانههای بزرگ | Metal Clad / GIS | ایمنی بالا، فضای کم | هزینه بالا، نیاز به متخصص |
| تابلو MCC | فشار ضعیف | کنترل موتورهای صنعتی | کشویی | تعمیر آسان، کنترل دقیق | قیمت بالاتر نسبت به ثابت |
| تابلو بانک خازنی | فشار ضعیف | اصلاح ضریب توان | ایستاده | صرفهجویی انرژی تا ۳۰% | نیاز به تنظیم دورهای |
| تابلو ATS | فشار ضعیف | پشتیبانگیری برق | دیواری/ایستاده | انتقال خودکار، جلوگیری از توقف تولید | وابستگی به کیفیت ژنراتور |
اجزای اصلی تابلو برق صنعتی
- شینه مسی (Busbar): برای انتقال جریان بالا.
- کلید اتوماتیک (ACB/MCCB): حفاظت اصلی.
- کنتاکتور و بیمتال: حفاظت موتورها.
- رلههای حفاظتی: زمین، اضافه جریان، فاز.
- لوازم اندازهگیری: پاور آنالایزر، آمپرمتر دیجیتال.
نکات مهم انتخاب تابلو برق صنعتی
۱. محاسبه دقیق بار الکتریکی + ۲۵% حاشیه.
۲. توجه به درجه حفاظت IP (حداقل IP54 برای محیط صنعتی).
۳. انتخاب ساختار کشویی برای تعمیر سریع و کاهش downtime.
۴. استفاده از برندهای معتبر: Schneider، Siemens، ABB، Hyundai یا تولیدکنندگان ایرانی با استاندارد.
۵. تهویه مناسب و سیستم خنککننده برای محیطهای گرم.
۶. تست ترموگرافی دورهای برای جلوگیری از نقاط داغ.
سوالات متداول (FAQ) درباره انواع تابلو برق و تابلو برق صنعتی
تابلو برق صنعتی تحمل جریان بالاتر، حفاظت قویتر و مقاومت محیطی بیشتری دارد. معمولاً ساختار فلزی ضخیمتر و سیستمهای کنترل پیشرفتهتری دارد.
بسته به نوع و اندازه متفاوت است. تابلو LV ساده از حدود ۳۰ میلیون تومان شروع میشود و تابلو MCC پیشرفته میتواند چند صد میلیون تومان هزینه داشته باشد (قیمت تقریبی ۱۴۰۴).
معمولاً ترکیب MDB + چند تابلو MCC کشویی + بانک خازنی. انتخاب نهایی بستگی به نوع صنعت و بار دارد.
بله. تست سالانه، تمیزکاری، چک اتصالات و ترموگرافی ضروری است تا از آتشسوزی و توقف تولید جلوگیری شود.
در محیط صنعتی، کشویی (Withdrawable) بهتر است چون تعمیر بدون قطع کامل برق امکانپذیر است.
با نصب تابلو بانک خازنی اتوماتیک که به صورت گامبهگام خازنها را وصل/قطع میکند.
انتخاب درست انواع تابلو برق به ویژه تابلو برق صنعتی میتواند ایمنی، کارایی و صرفهجویی قابل توجهی ایجاد کند. برای مشاوره تخصصی یا طراحی سفارشی، با ما تماس بگیرید.
مقالات مرتبط و کاربردی برای احداث نیروگاه خورشیدی:
15 گام مهم از مراحل احداث نیروگاه خورشیدی
مرحله اول احداث نیروگاه خورشیدی: انتخاب زمین نیروگاه خورشیدی و مطالعات اولیه میدانی
مرحله دوم احداث نیروگاه خورشیدی: اندازه گیری منبع تابش و مانیتورینگ اقلیمی
2 فاز امکان سنجی نیروگاه خورشیدی: مطالعات امکانسنجی فنی و مالی
